محمد رضا قمشه اى
99
مجموعة آثار آقا محمد رضا القمشه اى حكيم صهبا ( فارسى )
« آقاى حاج ميرزا سيّد ابو الحسن قزوينى . . . در عقليات ( فلسفه و عرفان ) از تلامذهء آقا ميرزا حسن كرمانشاهى و آقا ميرزا محمود قمى . . . مىباشند . » « 1 » « آقا ميرزا محمود معاصر بود با مرحوم آقا مير شهاب حكيم شيرازى و آقا ميرزا حسن كرمانشاهى و آقا ميرزا هاشم اشكورى و ميرزا على محمّد حكيم ( برادر حكيم صفاى اصفهانى ) و بعضى ديگر از افاضل . . . آن بزرگوار در مدرسه صدر زندگى مىكرد و در معارف الهيه از شاگردان آقا على مدرّس فرزند ملّا عبد اللّه زنوزى و از شاگردان ميرزا ابو الحسن جلوه بوده است . . . آثارى كه از ايشان به جاى مانده تعليقات بسيارى است كه بر مصباح الانس نوشته است . » « 2 » « از جمله شاگردان معروف آقا ميرزا محمود قمى در منطق ، شيخ آقا بزرگ تهرانى صاحب الذريعة مىباشد . » « 3 » استاد مدرّس گيلانى در مورد اين حكيم عظيم مىنويسد : « اصل او از يكى از روستاهاى قم بود كه « كهك » ناميده مىشد . براى تحصيل ابتداء به قم و سپس به تهران رفت و در عقليات از محضر حكيم محمّد رضا قمشهاى استفاده نمود و در اين جهت يكى از بزرگترين مدرسان گشت . در تهران فوت كرده و جنازهء او را به قم منتقل و در سمت شمالى صحن اتابكى مدفون ساختند . » او مىنويسد : « با اينكه داراى فضل و دانش فراوان بوده ولى مزاجى تند داشت و از خشونت طبع برى نبود . زندگانى را در حالى كه مجرّد بود سپرى ساخت و شاعرى فصيح بود . » « 4 »
--> ( 1 ) - آشتيانى ، سيّد جلال الدين - شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ص 93 پاورقى . ( 2 ) - فنارى ، محمّد بن حمزه ، مصباح الانس ، چاپ مولى تهران 1374 ش . ( 3 ) - حكيمى ، - محمّد رضا - شيخ آقا بزرگ ص 4 . ( 4 ) - مدرس گيلانى ، مرتضى ، تذكرة الحكماء ، نسخهء اصل به نقل از آقاى صدوقى ، « سها » در تاريخ حكما و عرفا . . .